الشيخ محمد تقي بهجت

219

جامع المسائل ( فارسي )

تمييز و مميَّز با تعدّد فواصل بين اول و آخر ؛ و در هر صورت تفسير خلاف اگر متّصل باشد ، مقبول است . اگر بگويد : « له علىّ درهم و نصف » ، ظاهر ، نصف درهم است مگر با تفسير متّصل مخالف . و اگر بگويد : « له نصف و درهم » ، نصف ، مبهم است و رجوع به در تفسير آن مىشود ؛ و اگر ممكن نشد ، حمل مىشود بر نصف مالى كه آن نصف اقل ما يتموّل باشد . 5 - اگر بگويد : له علىّ كذا ، به منزله « له علىّ شىء » مىباشد و رجوع به او مىشود در تفسير ، و اظهر كنايه از عدد و تبعيّت تمييز است و استفسار براى آن و مرتبهء مميَّز مىشود ؛ و اگر تفسير به بيست درهم كرد ، اقرار به بيست درهم مىشود . اختلاف نصب و رفع و جرّ « درهم » در مفاد و آيا فرق است بين نصب درهم و رفع آن در اين مقام ؟ اظهر چنين است در صورت صدور از اهل لسان با معرفت به آداب صحيحهء عربيّت ؛ پس با نصب ، محمول مىشود بر عشرين كه اقل آن چه منصوب مىشود ، مميّزش مىباشد ، با ضميمهء اصالة البرائه ، و لكن رجوع به تفسير در مراتب اين عدد مىشود ، و اگر متعذر شد محمول بر عشرين مىشود ، چنانچه گذشت در نظائرش . نه آن كه رجوع به تفسير بشود ، و اگر نشد حمل مىشود بر آن چه كه « شىء » محمول به آن مىشود ، مثل آن صورت كه بگويد : « له علىّ كذا شيءٌ » . و اگر مجرور نمايد ، حمل بر بعض درهم مىشود و رجوع به او در تفسير مىشود ؛ و با تعذّر ، محمول بر بعض درهم كه آن بعض ، متموّل باشد مىشود ، لكن اظهر مثل سابق ، حمل بر مرتبهء مميّز مجرور مىشود و رجوع به او مىشود در تفسير ، و گر نه حمل بر اقل مميَّز به مجرور مىشود با ضميمهء اصالة البرائه كه صد درهم است ، خصوصاً اگر بگويد : « كذا درهمٍ صحيح » ( با خفض ) و وصف براى مضاف باشد كما هو الاظهر نه مضافٌ اليه و گر نه تعبير به « خالص » مىنمود ، و به معنى تامّ تأكيد است نه تأسيس . وقف بر كلمهء « درهم » و اگر وقف بر درهم ، با سكون كرد ، متيقّن به حسب مذكور ، يك درهم است كه در